goed opdrachtgeverschap?

Op de vraag wat Goed Opdrachtgeverschap inhoudt, krijg je veel verschillende antwoorden. Vaak wordt één enkel aspect uitgebreid belicht: bijvoorbeeld inkoop of het beschikken over leiderschapskwaliteiten. Maar wat Goed Opdrachtgeverschap precies inhoud en waar hij of zij voor verantwoordelijk is, is een samenhang van eigenschappen, verantwoordelijkheden, attitude en ownership. Met deze website helpen wij je op weg.

objectief onderzoek opdrachtgeverschap

De afgelopen jaren hebben wij veel geïnvesteerd in het doen van onderzoek naar de rol van opdrachtgever, hoe organisaties hier mee omgaan, maar vooral wat er voor nodig is om deze rol goed te kunnen vervullen. Analyses op basis van diverse rapporten, interviews, enquetes en verslagen, hebben geleid tot een goed inzicht op welke manier de rol van opdrachtgever professioneel kan worden ingevuld. Gekoppeld aan eigen ervaringen. 

stoppen falende projecten?

Het stoppen van falende projecten is een moeizaam traject gebleken. Decennialang werd fors geïnvesteerd in het verbeteren van de kwaliteit aan opdrachtnemende kant. Echter, met weinig effect tot nu toe. Een bekend accountantsbureau noemt de vele overschrijdingen een "ongrijpbaar" fenomeen. Wij noemen het liever "hardnekkig".

Het is gebleken dat organisaaties die ook werken aan het verbeteren van de kwaliteit aan opdrachtgevende kant, aantoonbaar meer succes hebben in het terugdringen van de forse budgetoverschrijdingen en het mislukken van projecten. Ongrijpbaar is het dus niet. Met deze website willen wij je op weg helpen.

status quo rol opdrachtgever

Staat de rol van opdrachtgever onder druk? De afgelopen jaren is er een duidelijke tendens waar te nemen dat de rol van opdrachtgever steeds kritischer wordt benaderd. Het is niet vanzelfsprekend meer dat een opdrachtnemer bij een geschil als schuldige wordt aangewezen. Ook de rol van opdrachtgever is steeds meer onderwerp van discussie. Dit heeft menige organisatie doen beseffen dat het loont om ook te investeren in het verbeteren van de vakbekwaamheid van hun eigen opdrachtgevers. Ook daarmee kunnen wij je op weg helpen.

online enquete opdrachtgeverschap

Regelmatig verschijnen er online enquetes op onze website. Enquetes over verschillende aspecten van Goed Opdrachtgeverschap. Nieuwe enquetes worden via LinkedIn of Twitter aangekondigd of, als u zich hebt aangemeld, via een uitnodiging.

opdrachtmanagement of projectmanagement

In onze visie over Goed Opdrachtgeverschap gaat het bij opdrachtmanagement om wezenlijk andere zaken dan bij projectmanagement. Opdrachtgevers een veredelde cursus projectmanagement laten volgen, zal weinig waarde toevoegen. Een kritische blik op het (zeer beperkte) aanbod van literatuur en trainingen over de rol van opdrachtgever is zondermeer een 'must'. Wil je een second opinion? Neem dan contact op met ons. 

kritische beschouwingen opdrachtgeverschap

De afgelopen jaren hebben wij diverse kritische beschouwingen gepubliceerd over de rol van opdrachtgever van projecten. Beschouwingen die een resultaat zijn van ons onderzoek. Koppeling van theorie en praktijjk. Publicaties met heldere conclusies. Maar ook met praktische tips om te komen tot Goed Opdrachtgeverschap.

opdrachtgeverschap in het nieuws

Actueel nieuws dat, in meer of minder mate, te maken heeft met het thema opdrachtgeverschap, wordt door ons verzameld op deze website. Te gebruiken voor studies, interne discussies over opdrachtgeverschap af andere doeleinden. Wil je ook een artikel geplaatst hebben? Laat het ons weten.

digitaal archief opdrachtgeverschap

In de loop van de jaren hebben wij diverse rapporten, artikelen, survey's, etc bewaard die te maken hebben met het thema opdrachtgeverschap. Veel van dit materiaal is gebruikt voor ons onderzoek en de kritische beschouwingen over Goed Opdrachtgeverschap. Inmiddels is een deel van dit digitaal archief beschikbaar op onze website. 

videobase opdrachtgeverschap

Sinds kort zijn wij ook begonnen met het verzamelen van video's over het thema opdrachtgeverschap. Video's die interessant zijn voor diegenen die betrokken zijn bij het thema Goed Opdrachtgeverschap. 

kennisoverdracht opdrachtgeverschap

De inzichten, kennis en ervaringen die wij de afgelopen jaren hebben opgebouwd, willen wij graag delen met opdrachtgevers die hun rol serieus willen nemen. Wij kennen meerdere vormen van kennisoverdracht. individueel of collectief. Voor opdrachtgevers, maar ook voor opdrachtnemers. Meer informatie vind je op deze website. 

wij houden het eenvoudig

In onze kritische beschouwingen maken wij gebruik van modellen waarmee wij de rol van opdrachtgever helder kunnen beschrijven en toelichten. Onze modellen worden vooral gekenmerkt door hun eenvoud. Geen onnodige ingewikkelde modellen die lijken op een doolhof: deze leiden vaak tot misverstanden en ruis in de communicatie. Onze modellen zijn snel te doorgronden en kunnen gebruikt worden om de discussie over de rol van opdrachtgever te structureren.

wikiregie

Een belangrijk onderdeel van deze website is de WikiRegie: een kennissite voor opdrachtgevers. Het is een belangrijke informatiebron voor managers die de rol van opdrachtgever (gaan) vervullen. 

roadmap naar goed opdrachtgeverschap

Dank zij de door ons opgebouwde kennis en inzichten over de rol van opdrachtgever, zijn wij in staat om met een Roadmap naar Goed Opdrachtgeverschap te komen. Na een intakegesprek zijn wij in staat aan te geven op welke onderdelen verdieping eventueel nodig of wenselijk is. De basis voor deze Roadmap zijn een paar van onze modellen.  

onafhankelijke project evaluaties

Het doen van een objectieve en onafhankelijke project evaluatie behoort tot de mogelijkheden. Onafhankelijk, omdat wij geen enkel commercieel belang hebben bij de uitvoering van het project betrokken te worden. Onze evaluaties worden vooral benaderd vanuit het perspectief van een opdrachtgever. Op een snelle, inzichtelijke manier kunnen wij tot de kern van eventuele problemen doordringen. Maar wij geven ook een advies over de mogelijke oplossingen.

Project evaluaties kunnen worden uitgevoerd in elk stadium van een project.  

noordelijke nuchterheid

Inmiddels ben ik zes jaar intensief met het thema Goed Opdrachtgeverschap bezig. In Hans Wortmann, hoogleraar Universiteit Groningen (RUG), heb ik een goede Sparring Partner gevonden.  Met een portie nordelijke nuchterheid hebben wij een geheel eigen visie ontwikkeld op de rol van opdrachtgever en de aansturing van projecten. Geen ingewikkelde verhalen en modellen, maar een praktische benadering. 

registreren

Een groot deel van de informatie over Goed Opdrachtgeverschap is voor iedereen toegankelijk. Echter, bepaalde gedeelten van de website zijn alleen toegankelijk als je geregistreerd bent. Bijvoorbeeld meedoen aan het forum, leveren van commentaar of het downloaden van documenten. 

Je kunt geheel vrijblijvend een account aanmaken. Je gegevens zullen vertrouwelijk worden behandeld. Je ontvangt van ons geen mailingen. Wel zullen wij in de toekomst vragen of je mee wilt doen aan verder onderzoek in de vorm van enquêtes. 

contact met ons opnemen

Wil je meer informatie over bepaalde aspecten over Goed Opdrachtgeverschap? Of wil je meer weten over de mogelijkheden van kennisoverdracht, de project evaluatie of de roadmap? Neem dan contact met mij op. Per mail of per telefoon. Wil je op de hoogte blijven? Volg ons dan op Twitter of LinkedIn.

goed opdrachtgeverschap?
objectief onderzoek opdrachtgeverschap
stoppen falende projecten?
status quo rol opdrachtgever
online enquete opdrachtgeverschap
opdrachtmanagement of projectmanagement
kritische beschouwingen opdrachtgeverschap
opdrachtgeverschap in het nieuws
digitaal archief opdrachtgeverschap
videobase opdrachtgeverschap
kennisoverdracht opdrachtgeverschap
wij houden het eenvoudig
wikiregie
roadmap naar goed opdrachtgeverschap
onafhankelijke project evaluaties
noordelijke nuchterheid
registreren
contact met ons opnemen

Goed Opdrachtgeverschap

Het thema Goed Opdrachtgeverschap is steeds vaker onderwerp van (maatschappelijke) discussies: geleidelijk aan begint het besef te komen bij bestuurders en management dat een professionele invulling van de rol van opdrachtgever een belangrijke bijdrage levert aan het succesvol afronden van een project. 

De afgelopen jaren hebben wij veel geinvesteerd in het vergroten van onze kennis over de rol van opdrachtgever. Wat beweegt een opdrachtgever om deze rol op zich te nemen? Hoe gaan organisaties met deze rol om? Wat is er voor nodig om deze rol goed te vervullen? Hoe kun je als opdrachtgever vertrouwen geven en krijgen? Moet een opdrachtgever kennis hebben van methoden en technieken? 

Vragen, waar we middels deze website een antwoord op kunnen geven. Maar daarnaast bieden we nog veel meer aan (potentiële) opdrachtgevers. En kun je het antwoord op je vraag niet vinden? Laat het ons even weten.

Tweets Opdrachtgeverschap

Hoe realistisch zijn de aanbevelingen van de ICT Commissie Elias?

Vierendertig (jawel 34!!!) aanbeveling geeft de Commissie Elias om de forse budgetoverschrijdingen van ICT projecten bij de overheid terug te dringen. Of het ronduit mislukken ervan. De eerste vraag die bij mij opkomt is, waarom zo veel? Zie je door de vele bomen het bos nog? Of gaat het er om dat zo veel mogelijk ambtenaren en politici zich kunnen vinden in één of meerdere aanbevelingen? De meest in het oog springende aanbeveling is die over de oprichting van een tijdelijke ICT-autoriteit: het Bureau ICT Toetsing (BIT). Het BIT moet functioneren als een sluis: het tegenhouden en het reguleren van de stroom aan ICT projecten? Meer hierover in een aparte blog. 

Als ik mij stort op de vierendertig aanbevelingen, komt al gauw de vraag naar boven hoe ik deze aanbevelingen moet interpreteren. Maar ook hoe je ze op hun waarde kunt beoordelen. En waar kan ik deze aanbevelingen aan toetsen? Maar bovenal, wat is de effectiviteit van de vierendertig aanbevelingen? Antwoorden die niet snel even te geven zijn. Toch wil ik een poging doen om gevoel te krijgen van de toegevoegde waarde van de vierendertig aanbevelingen.

regiemodelOm dit te kunnen doen, grijp ik terug op een model dat, van het perspectief van een opdrachtgever gezien, de acht stappen weergeeft die doorlopen moeten worden om een project, als onderdeel van een investeringstraject, succesvol af te maken. Wij noemen dit het regiemodel voor opdrachtgevers en het wordt in een aantal van onze kritische beschouwingen (Wortmann & Kremer) over de rol van opdrachtgever gebruikt. Het is afgeleid van het borgingsmodel, en staat los van de verschillende projectmanagement methodieken. Deze laatsten zijn, zoals de naam al aangeeft, voor projectmanagement en niet voor opdrachtgevers. Met dit model kunnen we aangeven op welke onderdeel van het investeringtraject de aannbevelingen betrekking hebben. 

Maar al snel loop je aan tegen de interpretatie van de aanbevelingen: wat wordt er mee bedoeld en waar heeft de aanbeveling betrekking op? Daarbij is het belangrijk te weten welk referentiekader de leden van de Commissie Elias hanteren. Een lastige, maar niet onmogelijk. De afgelopen jaren is mij duidelijk geworden dat er ruwweg twee stromingen zijn, elk met hun eigen referentiekader als het gaat om het verbeteren van de projectmatige resultaten. Niet alleen in de publieke sector, maar ook in de private. Zelf noem ik deze stromingen "project-denkers" en "investering-denkers". Tussen deze twee stromingen, of referentiekaders, zijn een aantal kenmerkende verschillen (zie elders op de website). De grote meerderheid heeft een referentiekader dat past bij de "project-denkers", een traditionele benadering van de problematiek en met name de richting die gekozen wordt in het vinden van de oplossingen. Alles wijst er op dat ook de leden van de Commissie Elias "project-denkers" zijn. 

aanbevelingen-1Zelf ben ik een "investering-denker" omdat ik denk dat de werkelijke oplossingen van het probleem niet in het project gezocht moet worden, maar daarbuiten (maar wel binnen het investeringstraject). Hiervan uitgaande, heb ik onderzocht welke van de aanbevelingen betrekking hebben op welke stap van het investeringstraject. Dat heeft een resultaat opgeleverd zoals weergegeven in bijgaande figuur. Hierin is de verdeling aangegeven van de aanbevelingen over de verschillende stappen. Het blijkt dat circa 47% van de aanbevelingen betrekking heeft op het project, en circa 32% op de aanbesteding/opdrachtverstrekking. Een klein deel heeft betrekking op de orientatie fase en het opstellen van de businesscase, respectievelijk 3% en 6% (onderdeel van het stadium van de initiatie). De overige 12% zijn niet toe te wijzen aan een specifieke stap. Deze hebben meer betrekking op het vergroten van de ICT kennis bij politici en ambtenaren. 

Ik realiseer mij dat dit een ruwe indicatie is van de verdeling van de aanbevelingen. Zou je met opstellers hiervan in discussie gaan, zouden er wellicht nog wat verschuivingen optreden. Maar al met al geeft het toch een aardig beeld. Opvallend is dat de stappen in de (grote) staart van een investeringtraject niet of nauwelijks aan de orde komen in de aanbevelingen. 

Zoals al eerder aangegeven, ben ik bij de interpretatie van de aanbevelingen uitgegaan van het referentiekader behorend bij het "investering-denken". Een belangrijk kenmerk hiervan is dat er sprake is van een heldere rolverdeling gedurende de 8 stappen van het investeringtraject met een juiste scheiding van verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Dit in tegenstelling tot het refentiekader van de "project-denkers". Hierbij gaat men uit van het feit dat een probleem wordt opgelost in een project, waarvan de IT manager of CIO veelal de opdrachtgever is. Een tradionele manier van denken, die bij de meerderheid aanwezig is. 

aanbevelingen-2Gaan we uit van dit laatste referentiekader, zien we een iets ander resultaat zoals weergegeven in de figuur hiernaast. Het opstellen van de businesscase en met name de orientatie op de mogelijke oplossingen, is onderdeel van het project. Een project dat onder regie is van de CIO of IT manager en wordt aangestuurd door de project manager. Een interne of een externe medewerker. De vertaalslag van beleid naar uitvoering en de daarbij behorende oplossing in de vorm van een ICT systeem, valt onder verantwoordelijkheid van de ICT afdeling. Maar de justifcatie hiervan eveneens. 

Het zwaartepunt van de aanbevelingen ligt nu bij de realisatie van het project, circa 56%. Hierbij geef ik de aanbevelingen die betrekking hebben op de aanbesteding/opdrachtverstrekking het voordeel van de twijfel. Namelijk dat deze geen onderdeel van het project is. Maar vaak wel onder verantwoordelijkheid van de ICT afdeling worden gedaan. In onze (Wortmann & Kremer) visie over goed opdrachtgeverschap, een fundamenteel verkeerd uitgangspunt (zie onze beschouwing hierover).

Ook nu is er sprake van 12% aanbevelingen die niet toe te kennen zijn aan een specifieke stap. Deze hebben betrekking op het vergroten van de ICT kennis van politici en ambtenaren. Een logische aanbeveling als je uitgaat van het "project-denken". In onze visie over goed opdrachtgeverschap hoeft een opdrachtgever niet of nauweijks over ICT kennis te beschikken. Wel moet een opdrachtgever in staat zijn op het juiste moment de juiste kennis erbij betrekken. Maar ook weer afscheid hievan durven te nemen. (zie "de Kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig?"). Maar dit laatste is een stelling die hoort bij "investering-denkers".

Wat voegt bovenstaande analyse toe aan de kwalitatieve beoordeling van de vierendertig aanbevelingen van de Commissie Elias? Het geeft volgens mij een redelijk inzicht in de effectiviteit als het gaat om het terugdringen van de forse budgetoverschrijdingen van de ICT projecten bij de overheid. De effectiviteit van deze aanbevelingen is uitermate beperkt. Ze hebben maar voor een klein deel betrekking op de verschillende stappen van een investeringtraject. Stappen die, uitgaande van gezond verstand, doorlopen moeten worden om het geheel tot een succes te maken. Het is te beperkt als je je richt op de realisatie van een investeringtraject. De initiatie en de exploitatie zijn, ook bij de overheid, minstens zo belangrijk. Het ware beter geweest als de commissie met circa 2 of 3 aanbevelingen per stap waren gekomen. Je had dan 24 aanbevelingen gehad die in zijn totaliteit een veel groter effect hebben op het terugdringen van de falende overheidsprojecten.

regiemodel-en-bitAls we ook nog de positie van het BIT projecteren op het regiemodel of investeringtraject, wordt de situatie nog zorgwekkender. Wil het BIT daadwerkelijk van nut zijn, is het een sluis tussen het stadium van de initiatie en de realisatie. Op deze positie zou het goed kunnen werken. Maar dan zou er meer aandacht moeten zijn voor het goed doorlopen van de drie stappen in het stadium van de initiatie. Het vormt de basis van een project, de basis voor de communicatie naar de stakeholders, de schakel tussen beleid en uitvoering, maar bovenal een manier voor het BIT om de haalbaarheid te toetsen. Het vormt voor de opdrachtgever het scenario, nodig voor het voeren van een goed regie. Maar zoals het nu is, moet het BIT ergens in het ict domein gepositioneerd worden. Van binnenuit de ICT beoordelen, en niet op de scheidslijn van de business en de ict. Met een grote kans dat het verzand in het moeras van verantwoordelijkheden en bevoegdheden. 

 "De wonderen zijn de wereld niet uit" is een veel gehoord gezegde. Misschien dat dit ook van toepassing is op de effectiviteit van de vierendertig aanbevelingen. Zo denken, past bij de overheid. Want ook van ICT projecten worden wonderen verwacht als het gaat om het oplossen van problemen. Een illusie die nog steeds hoogtij viert bij politici en ambtenaren. 

Om te kunnen reageren op dit artikel, moet je ingelogd zijn (na registratie).

Stof tot nadenken

Oordeel redactie

“De inhoud van deze artikelen is vernieuwend in zijn kijk op betere projectsturing, namelijk vanuit het perspectief van de opdrachtgever van projecten. Herkenbaar vanuit de praktijk. Bovendien prettig leesbaar, met enerzijds verwijzingen naar fact based analyses en anderzijds praktisch in haar adviezen” 

Management Executive

MVO Bijdrage

sphv-logo-volledig

Stichting Platform Hattinga Verschure is een collectieve belangenbehartiger in de provincie Groningen. Een belangrijk deel van mijn tijd besteed ik als vrijwilliger aan de activiteiten van deze Stichting. 

Derk K. Kremer

Contact Informatie

+ 31 621 805 668
Groningen
derk.kremer@eestum.eu

twitter cards 01

 

Nieuwsbrief

wij versturen geen nieuwsbrieven, mailings, e.d. Wil je op de hoogte blijven? Volg ons dan via Twitter of LinkedIn.

Wie is online

We hebben 141 gasten en geen leden online